SEO NAME
Hernieuwde Verkavelingsstructuren

Collectief wonen te Hemiksem

DETAILS

site Heiligstraat te Hemiksem
projectcode HEMI
Wedstrijd NAV – Jonge Architecten aan Zet
timing 2014

Het tijdperk van de ‘villa’ is voorbij

Wonen is vandaag niet evident. Veel gezinnen, zelfs met 2 inkomens, beschikken nauwelijks over het budget voor een eigen woning. Klassieke woonmodellen antwoorden niet meer passend op een veranderend woonpubliek: grote of alleenstaanden gezinnen, senioren met zorgnoden… Daarenboven rukt de de verstedelijking van Vlaanderen verder op. De toenemende woningdruk in combinatie met de verankering van het traditionele verkavelingsbeleid maken dat open ruimte een schaars goed wordt en het inefficiënte nederzettingenpatroon ongebreideld zijn overwinningstocht verderzet.

Er is reeds een verschuiving voelbaar van de klassieke losstaande villa naar een gesloten en halfopen bebouwing. Toch is het noodzakelijk om binnen deze veranderende woonnoden te zoeken naar nieuwe woonmodellen. De huidige maatschappelijke context vormt dan ook de basis voor dit ontwerp. Niet enkel worden de randvoorwaarden van de site maximaal benut maar ook wordt er gezocht naar een alternatieve schikking binnen de structuur van het klassieke perceleringspatroon, die een nieuwe vorm van wonen formuleert met een juiste visie op duurzaamheid en schaarste van open ruimte.

Inzetten op het publieke domein

Met het verkleinen van de open ruimte wordt het publiek leven in toenemende mate geïnterioriseerd. Het publiek domein, hier gedefinieerd als de plaats voor confrontatie met de ‘andere’, verliest geleidelijk aan zijn functie. In het huidig stedelijk netwerk heeft iedereen zijn eigen tuin of het geld en de mobiliteit om op zoek te gaan naar de ‘juiste plaats’ waarbij contact met ‘het vreemde’ wordt vermeden.

Analyse van de omgeving

De projectzone maakt deel uit van het binnengebied ‘Heiligstraat-Wijngelagweg-Varenstraat’, dat omzoomd wordt door de achterkanten van een variëteit aan open en gesloten bebouwing en slechts beperkt omsloten is. Men kan het gebied dan ook karakteriseren als een enclave binnen het stedelijk weefsel. Het vormt een uitzondering op de voorafgaande uitbreidingen van tuinwijken. Enerzijds door zijn inbreidingsgericht karaker, anderzijds door zijn woontypologieën, waaronder een aantal appartementen.

De eigenheid van een enclave brengt positieve eigenschappen met zich mee. Omdat de site omzoomd wordt door achterkanten kunnen de woningen vrij geplaatst worden en is vooral het behouden en versterken van de kwaliteit van de open ruimte belangrijk. De projectzone is bovendien eerder een verblijfsruimte dan een doorgangsruimte en wordt veelvuldig gebruikt door zijn omwonenden. De kwaliteiten van dit binnengebied als ‘ademruimte’ voor de omliggende wijk wordt maximaal behouden.

Een verkavelingstypologie

Het masterplan stelt een aaneenschakeling van rijwoningen voor. We grijpen aan op dit klassieke perceleringspatroon en binnen deze structuur wordt gezocht naar een alternatieve schikking die een andere dynamiek en samenlevingsvorm met zich meebrengt en aangepast is aan de hedendaagse maatschappelijke context rond bouwen en wonen.